Ένα ιχνοστοιχείο με ιδιαίτερη σημασία για την υγεία μας, που σίγουρα γνωρίζουμε όλοι, είναι ο ψευδάργυρος. Ο ψευδάργυρος, ως ιχνοστοιχείο, είναι απαραίτητος σε μικρές ποσότητες για τον οργανισμό μας. Ωστόσο, συμβάλλει σε χημικές αντιδράσεις ζωτικής σημασίας, όπως η δημιουργία νουκλεϊκών οξέων (DNA), η κυτταρική διαίρεση, η δόμηση διάφορων πρωτεϊνών και η επούλωση πληγών και κατεστραμμένων ιστών. Γενικά, συμβάλλει στην ενδυνάμωση του ανοσοποιητικού συστήματος, καθώς διεξάγει αντιδράσεις που αφορούν στη δράση των λευκών αιμοσφαιρίων. Επίσης, θεωρείται απαραίτητο στοιχείο για την αναπτυξιακή ηλικία (παιδική και εφηβική ηλικία) και την εγκυμοσύνη, ενώ συσχετίζεται με τις αισθήσεις της γεύσης και της οσμής.

Που συναντάται;

Γενικά, εντοπίζεται σε τρόφιμα ζωικής αλλά και φυτικής προέλευσης. Ο ψευδάργυρος βρίσκεται σε μεγάλες ποσότητες στα εξής τρόφιμα:

  • Οστρακοειδή ( στρείδια, καβούρια, αστακός)
  • Βόειο κρέας (κυρίως συκώτι)
  • Πουλερικά
  • Χοιρινό
  • Όσπρια
  • Ξηροί καρποί και σπόροι
  • Δημητριακά ολικής αλέσεως

Συνιστώμενη ημερήσια πρόσληψη

Σύμφωνα με την Υπηρεσία Τροφίμων και Φαρμάκων, οι ημερήσιες απαιτήσεις σε ψευδάργυρο ενός ενήλικα 19 ετών και άνω είναι 11 mg για άνδρες και 8 mg για γυναίκες, ενώ οι απαιτήσεις των παιδιών υπολογίζονται στα 3-8 mg ημερησίως. Κατά την εγκυμοσύνη και την γαλουχία οι ημερήσιων απαιτήσεις των γυναικών ανέρχονται στα 11-12 mg ψευδαργύρου. Επίσης, το ανώτατο επιτρεπτό όριο προσλαμβανόμενου ψευδαργύρου ημερησίως βρίσκεται στα 40 mg για ενήλικες ηλικίας 19 ετών και άνω. Αν ξεπερασθεί αυτό το όριο ενδεχομένως να παρουσιαστεί τοξικότητα, δηλαδή να υπάρξουν δυσμενείς επιπτώσεις στην υγεία.

Οφέλη στην υγεία

Μια από τις βασικές λειτουργίες του ψευδαργύρου είναι πως διεξάγει χημικές αντιδράσεις που αφορούν στη λειτουργία των κυττάρων. Στην περίπτωση, που ο ψευδάργυρος βρίσκεται σε έλλειψη στον οργανισμό, επιβραδύνεται η δράση των λεμφοκυττάρων, κάτι που μας καθιστά επιρρεπείς σε μολύνσεις από ιούς και βακτήρια. Εν αντιθέσει, πρόσφατες επιστημονικές μελέτες έχουν αποδείξει την θεραπευτική του ιδιότητα σε κρυολογήματα, καθώς αποτρέπουν τη δράση των ρινοϊών στον οργανισμών. Άλλες επιστημονικές έρευνες έχουν αποδείξει πως προλαμβάνει τον καρκίνο του προστάτη και από την ηλιακή εκφύλιση της ωχράς κηλίδας.

Επιπλέον, η ανεπάρκεια ψευδαργύρου συνεπάγεται τη μειωμένη δημιουργία νέων κυττάρων και επομένως νέων ιστών στον οργανισμό, ενώ παρουσιάζεται συσσώρευση κατεστραμμένων κυττάρων και δυσκολία επούλωσης πληγών. Στην περίπτωση ενός εγκαύματος, για παράδειγμα, ο ψευδάργυρος –συνήθως σε μορφή φαρμακευτικής αλοιφής- θα διαδραματίσει καθοριστικό ρόλο στην γρήγορη επούλωση της πληγής και στην αναδόμηση του κατεστραμμένου ιστού.


Ανεπάρκεια ή τοξικότητα ψευδαργύρου

Η έλλειψη ψευδαργύρου είναι σπάνια. Εντούτοις, μπορεί να προκύψει σε περιπτώσεις που δεν απορροφάται σωστά, όπως σε φλεγμονώδεις παθήσεις εντέρου, ηπατική ή νεφρική νόσο, διάρροια, συχνοουρία, εγκαύματα ή σήψη, δρεπανοκυτταρική αναιμία, αλκοολισμό, εγκυμοσύνη ή γαλουχία και χορτοφαγία ή νηστεία. Η ανεπάρκεια ψευδαργύρου εμφανίζει συμπτώματα όπως η απώλεια γεύσης ή οσμής, η απώλεια όρεξης, η πτώση του ανοσοποιητικού συστήματος, η διάρροια, η τριχόπτωση και ψυχικές νόσοι όπως η κατάθλιψη.

Η τοξικότητα ψευδαργύρου είναι και αυτή σπάνια, ενώ εμφανίζεται ως επί το πλείστον από την κατανάλωση συμπληρωμάτων ψευδαργύρου. Τα κοινά συμπληρώματα στα οποία εμπεριέχεται είναι σε μορφή παστίλιας ή δισκίων. Τα ορισμένα συμπληρώματα συνιστώνται σε συγκεκριμένες περιπτώσεις ανεπάρκειας από κάποιον επαγγελματία υγείας. Η τοξικότητά του παρατηρείται μέσω ναυτίας ή εμετού, απώλεια όρεξης, κοιλιακού άλγους, πονοκεφάλων και διάρροιας. Επίσης, η περίσσεια ψευδαργύρου επηρεάζει αρνητικά την απορρόφηση του σιδήρου και του χαλκού.

 

Και μην ξεχνάς:

“Η τροφή μπορεί να αποτελέσει το φάρμακο ή το πιο αργό δηλητήριο για τον οργανισμό σου” (Kolyviras quote).

 

Πηγές:

  • Berkley Wellness: Zinc: An Essential Mineral
  • National Institutes of Health: Zinc (fact sheets for health professionals)
  • Harvard Medical School, Harvard Health Publishing: Zinc
  • USDA National Nutrient Database for Standard Reference: Zinc (mg)
  • PubMed: Understanding zinc: recent observations and interpretations (PMID:  8083574), Zinc: an overview (PMID: 7749260), Zinc and the immune system (PMID: 11115789)

 

Στέλιος Κολυβίρας -Τζιβανιώτης
Διαιτολόγος Διατροφολόγος MMedSci
Μετεκπαιδευθείς στην Ιατρική Σχολή Παν/μίου Αθηνών
tel: 2108980947, mob: 6945755221
Δημάρχου Αγγέλου Μεταξά 14, Γλυφάδα