Η κορτιζόνη αποτελεί τη δραστική μορφή της κορτιζόλης, μιας ορμόνης που εκκρίνεται από τον φλοιό τον επινεφριδίων, των αδένων που βρίσκονται πάνω από τα νεφρά. Η φυσική κορτιζόνη που εκκρίνεται από τον οργανισμό μας συμβάλλει σε αρκετές λειτουργίες, όπως ο μεταβολισμός των μακροθρετικών συστατικών (υδατάνθρακες, λίπη, πρωτεΐνες), στις φλεγμονώδεις αντιδράσεις, στη δράση του ενδοκρινικού συστήματος, στην αντοχή απέναντι σε στρεσογόνες καταστάσεις κ.α.

Η κορτιζόνη ανήκει στην κατηγορία των στεροειδών. Τα στεροειδή είναι ορμόνες οι οποίες έχουν παραχθεί σε τεχνητή φαρμακευτική μορφή, προκειμένου να χορηγούνται σε περιπτώσεις που απαιτείται η υπεραναπλήρωσή τους.

Πως ακριβώς λειτουργεί η θεραπεία με κορτιζόνη;

Οι ενέσεις στεροειδών ή κορτικοστεροειδών ανήκουν στην κατηγορία των αντιφλεγμονωδών φαρμάκων και χρησιμοποιούνται για τη θεραπεία πολλών νοσημάτων. Στα νοσήματα αυτά συγκαταλέγονται η ρευματοειδής αρθρίτιδα, οι αλλεργίες, οι φλεγμονές του εντέρου και του δέρματος, ορισμένες αυτοάνοσες ασθένειες κ.α. Οι ενέσεις στεροειδών μπορεί να χορηγούνται σε μια άρθρωση, σε έναν μυ, στη σπονδυλική στήλη ή στο αίμα. Η επίδρασή τους είναι άμεση, ενώ συνήθως εξασθενεί μετά από μερικούς μήνες.

Οι πιθανές παρενέργειες της ένεσης κορτιζόνης εξαρτώνται από το σημείο της ένεσης και περιλαμβάνουν πόνο και δυσφορία, λοιμώξεις, απώλεια σωματικού λίπους, έλλειψη ορισμένων μετάλλων, δερματικά στίγματα, αυξημένα επίπεδα σακχάρου στο αίμα ή αυξημένη αρτηριακή πίεση. Άλλες παρενέργειες μπορεί να είναι ο πονοκέφαλος, η αυξημένη όρεξη, οι αλλαγές στη διάθεση, η δυσκολία στον ύπνο, το πεπτικό έλκος, η μυϊκή αδυναμία κ.α.

Η ενέσιμη μορφή της κορτιζόνης έχει την ικανότητα να ελέγχει τη φλεγμονή στο σημείο που χορηγείται και στη συνέχεια να μειώνει τον πόνο και τη δυσκαμψία. Στην περίπτωση που η ένεση εγχέεται στο αίμα ο έλεγχος της φλεγμονής συμβαίνει σε όλο το σώμα, καθώς μειώνεται η δραστικότητα του ανοσοποιητικού συστήματος και, επομένως, η φυσική άμυνα του οργανισμού ενάντια σε λοιμώξεις ή φλεγμονές.

Φυσικά, οι ενέσεις στεροειδών διαφέρουν από τα αναβολικά στεροειδή που χρησιμοποιούνται παράνομα από μερικούς ανθρώπους για να αυξήσουν τη μυϊκή τους μάζα

Πως επηρεάζεται η διατροφή μας με τη χορήγηση κορτιζόνης;

Ιδιαίτερη σημασία πρέπει να δοθεί στη διατροφή των ασθενών που ακολουθούν μια θεραπεία κορτιζόνης, προκειμένου να διεξαχθεί σωστά αλλά και να περιοριστούν στο ελάχιστο οι παρενέργειές της και να προληφθούν τυχόν μεταβολικές διαταραχές.

Η συγκεκριμένη διατροφή περιλαμβάνει μέτριες ποσότητες ημερήσιων προσλαμβανόμενων πρωτεϊνών (1,5gr/kg σωματικού βάρους), υψηλές ποσότητες σύνθετων υδατανθράκων (αφορούν το 50% των ημερήσιων προσλαμβανόμενων θερμίδων) και χαμηλές ποσότητες λιπαρών οξέων (λιγότερο από 30% των ημερήσιων προσλαμβανόμενων θερμίδων) τα οποία είναι κυρίως ακόρεστα. Επιπλέον, για την πρόληψη της αύξησης των επιπέδων σακχάρου στο αίμα, ο ασθενής θα πρέπει να καταναλώνει μικρά και συχνά γεύματα, αλλά και να αποφεύγει τους απλούς υδατάνθρακες (π.χ. ζάχαρη). Η καθημερινή διατροφή του θα πρέπει να αποτελείται κυρίως από φρούτα, λαχανικά, δημητριακά ολικής αλέσεως, όσπρια, ελαιόλαδο, ψάρια, πουλερικά, αυγά και ελάχιστο κόκκινο κρέας (τα άπαχα μέρη του).

Φυσικά, η θεραπεία κορτιζόνης απαιτεί την μειωμένη πρόσληψη νατρίου, αλλά και την αυξημένη κατανάλωση νερού και μετάλλων όπως το ασβέστιο, το μαγνήσιο και το κάλιο. Οι υψηλές ποσότητες νατρίου στον οργανισμό επιφέρουν κατακράτηση υγρών και προκαλούν οιδήματα, μια συνήθη παρενέργεια της κορτιζόνης. Η ελεγχόμενη πρόσληψή του, λοιπόν, προλαμβάνει αυτά τα συμπτώματα. Τροφές πλούσιες σε νάτριο –εκτός από το αλάτι- είναι τα αλλαντικά, τα κονσερβοποιημένα τρόφιμα, οι επεξεργασμένες τροφές του εμπορίου (π.χ. πατατάκια), τα αλμυρά τυριά, οι αλατισμένοι ξηροί καρποί, το ψωμί κ.α. Επίσης, τα προαναφερθέντα μέταλλα είναι ιδιαίτερα σημαντικά για τον ασθενή καθώς αποβάλλονται άμεσα ως παρενέργεια της θεραπείας, αλλά διαδραματίζουν και καθοριστικό ρόλο για την υγεία των οστών –στις περιπτώσεις που η θεραπεία αφορά την αρθρίτιδα. Το ασβέστιο, συγκεκριμένα, θα συμβάλλει στην πρόληψη οστεοπόρωσης και γι’ αυτό προτείνεται η συχνή κατανάλωση γαλακτοκομικών προϊόντων.  Όσον αφορά στο αλκοόλ και στις αντιοξειδωτικές ουσίες, δεν υπάρχουν ακόμη επαρκή στοιχεία για την επίδρασή τους στην υγεία του ασθενούς.

 

Και μην ξεχνάς:

“Η τροφή μπορεί να αποτελέσει το φάρμακο ή το πιο αργό δηλητήριο για τον οργανισμό σου” (Kolyviras quote).

 

Πηγές:

  • National Health System (NHS): Steroid Injections
  • PubMed: Diet and chronic corticosteroid therapy (PMID:15344571)
  • Harvard Medical School, Harvard Health Publishing: Giving steroid injections a shot
  • BMC Health Services Research: Long-term corticosteroid use and dietary advice

 

 

Στέλιος Κολυβίρας -Τζιβανιώτης
Διαιτολόγος Διατροφολόγος MMedSci
Μετεκπαιδευθείς στην Ιατρική Σχολή Παν/μίου Αθηνών
tel: 2108980947, mob: 6945755221
Δημάρχου Αγγέλου Μεταξά 14, Γλυφάδα