Τι είναι η γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση;

Η γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση (ΓΟΠ) αποτελεί διαταραχή του πεπτικού συστήματος κατά την οποία τα όξινα γαστρικά υγρά προχωρούν από το στομάχι στον οισοφάγο. Μπορεί να εκδηλωθεί σε οποιαδήποτε ηλικία ενώ μπορεί να είναι μια προσωρινή ή μακροπρόθεσμη κατάσταση. Αξίζει να σημειωθεί ότι είναι σημαντικό να γίνεται άμεσα διάγνωση και θεραπεία της ΓΟΠ καθώς οι βλαπτικές της συνέπειες αυξάνουν την πιθανότητα εμφάνισης διαφόρων προβλημάτων υγείας όπως ερεθισμός του οισοφάγου που αποτελεί παράγοντα κινδύνου για καρκίνο του οισοφάγου και για αναπνευστικά προβλήματα όπως άσθμα, υγρό στους πνεύμονες, θωρακική συμφόρηση και πνευμονία.

Συμπώματα

Η κλινική εκδήλωση της ΓΟΠ ποικίλει ωστόσο κάποια από τα πιο συνήθη συμπτώματα είναι ο οπισθοστερνικός καύσος (καούρα), κακοσμία του στόματος που προκαλείται από τις ξινίλες, ναυτία, εμετός, πόνος κατά την κατάποση, αίσθηση κόμπου στο λαιμό, βήχας, βράχνιασμα.

Διάγνωση και Θεραπεία

Η διάγνωση της ΓΟΠ από τον γιατρό βασίζεται στα συμπτώματα και στο ιατρικό ιστορικό. Ορισμένες φορές,είναι αναγκαίο να πραγματοποιηθούν περαιτέρω εξετάσεις από γαστρεντερολόγο. Ίσως χρειαστεί το άτομο να υποβληθεί σε ακτινογραφία θώρακος για ανίχνευση δυνητικών αναπνευστικών προβλημάτων και λοιμώξεις στον πνεύμονα. Η ακτινογραφία στο ανώτερο γαστρεντερικό σύστημα παρέχει πληροφορίες για τη λειτουργία του πεπτικού συστήματος. Η συχνότερη εξέταση που γίνεται στα άτομα με συμπτώματα ΓΟΠ είναι η γαστροσκόπηση, μία μη-χειρουργική διαδικασία όπου πραγματοποιείται με έναν ευλύγιστο σωλήνα που κατεβαίνει από το στόμα στον οισοφάγο και στη συνέχεια στο στομάχι και στο δωδεκαδάκτυλο του εξεταζόμενου. Με την παραπάνω διαδικασία, ο γιατρός παρατηρεί τυχόν βλάβες στον οισοφάγο ή στο στομάχι και έχει τη δυνατότητα να πάρει και βιοψίες. Αν έχετε δοκιμάσει διάφορες θεραπείες, χωρίς κανένα αποτέλεσμα τότε απαιτείται φαρμακευτική αγωγή.

Ωστόσο οι αλλαγές στον τρόπο ζωής ίσως συμβάλλουν στην αποτελεσματική αντιμετώπιση του προβλήματος συμπεριλαμβάνοντας τη διακοπή του καπνίσματος, την απώλεια βάρους, την αποφυγή της κατάκλισης μετά το γεύμα, ανύψωση της κεφαλής από την κλίνη κατά 20 εκατοστά, αποφυγή στενών ενδυμάτων και σφικτών ζωνών καθώς πιέζουν το στομάχι και εξαναγκάζουν τα γαστρικά υγρά να πα­λινδρομήσουν προς τον οισοφάγο.

Διατροφή και Πρόληψη

Η ορθή επιλογή τροφών και η υιοθέτηση μιας σωστής διατροφής μπορεί να συμβάλλει σημαντικά  στην μείωση των συμπτωμάτων της παλινδρόμησης. Πρέπει να τονίσουμε ότι οι λιπαρές τροφές έχουν ενοχοποιηθεί για την βλαπτική δράση που ασκούν, επιλέξτε λοιπόν άπαχα κρέατα, πουλερικά, ψάρια και όσπρια που αποτελούν άπαχη πηγή πρωτεΐνης. Περιορίστε την ποσότητα πρόσθετου βουτύρου και λαδιού στα γεύματα σας ενώ είναι σημαντικό να προτιμάτε ψήσιμο στο φούρνο, στον ατμό ή βραστά αντί τηγανητών. Σε ότι αφορά τα αρτοσκευάσματα επειδή αποτελούν κρυφές πηγές λίπους προτιμήστε τα προϊόντα ολικής αλέσεως ενώ τα γαλακτοκομικά με χαμηλά λιπαρά αποτελούν εξαιρετική πηγή βιταμίνης D η οποία βοηθά στην πρόληψη των συμπτωμάτων της.

Τα τρόφιμα που έχουν ενοχοποιηθεί ότι προκαλούν ή επιδεινώνουν τα συμπτώματα της ΓΟΠ είναι η μέντα, η σοκολάτα, το αλκοόλ, η καφεΐνη, οι όξινες και πικάντικες τροφές. Η ταχύτητα που τρώμε και η ποσότητα που καταναλώνουμε παίζουν εξίσου σημαντικό ρόλο στην εμφάνιση των συμπτωμάτων της παλινδρόμησης. Είναι απαραίτητο να αποφεύγετε την κατανάλωση υπερβολικής ποσότητας και να προτιμάτε μικρά και συχνά γεύματα κατά την διάρκεια της ημέρας.

Παρά το γεγονός ότι  γενικά γνωρίζουμε μια σειρά από παράγοντες που πυροδοτεί τα συμπτώματα της παλινδρόμησης είναι σημαντικό ο πάσχων να υιοθετεί έναν  τρόπο ζωής προσαρμοσμένο στις δικές του εξατομικευμένες ανάγκες. Είναι χρήσιμο ο ασθενής να αναγνωρίζει ποια είδη τροφών τον επιβαρύνουν λιγότερο ή περισσότερο γι’αυτό θα είναι άκρως βοηθητικό να κρατάει ένα ημερολόγιο καταγραφής τροφίμων για  να εντοπίσει ποια είναι εκείνα τα φαγητά που εντείνουν τα συμπτώματα. Συμβουλευτείτε τον γιατρό και τον εξειδικευμένο διαιτολόγο διατροφολόγο καθώς θα σας καθοδηγήσουν καλύτερα για την πρόληψη και τις στρατηγικές της θεραπείας.

Στέλιος Ι. Κολυβίρας – Τζιβανιώτης
Διαιτολόγος Διατροφολόγος MMedSci
Μετεκπαιδευθείς στην Ιατρική Σχολή Παν/μίου Αθηνών