Κατονομάζοντας κάποιον υπέρβαρο και παχύσαρκο είναι σαν να βάζουμε ¨ταμπέλες¨ στην καταμέτρηση του βάρους. Σύμφωνα με τα Κέντρα για τον Έλεγχο και την Πρόληψη των Παθήσεων στις ΗΠΑ (CDC), το βάρος του ατόμου είναι πολύ μεγαλύτερο από το εύρος του βάρους όπου θεωρείται ως φυσιολογικό σε σχέση με το ύψος του. Αν το βάρος του ατόμου ανήκει στην κατηγορία του υπέρβαρου ή παχύσαρκου τότε αυξάνεται ο κίνδυνος για ορισμένες χρόνιες ασθένειες και προβλήματα υγείας. Να επισημάνουμε πως καθορίζεται διαφορετικά αν ένα παιδί είναι υπέρβαρο ή παχύσαρκο σε σύγκριση με τους ενήλικες.

Ενήλικες

Η κατηγοριοποίηση βάρους στους ενήλικες ορίζεται από την χρήση του Δείκτη Μάζας Σώματος, για να ορίσουμε το ΔΜΣ (Δείκτη Μάζας Σώματος) διαιρούμε το βάρος δια το τετράγωνο του ύψους. Από τον παραπάνω υπολογισμό η τιμή που θα προκύψει σας κατατάσσει αν είστε ελλιποβαρείς, νορμοβαρείς, υπέρβαροι ή παχύσαρκοι. Τα εύρη αναφέρονται αναλυτικά παρακάτω:

Τα εύρη του ΔΜΣ για Ενήλικες

ΔΜΣ (kg/m2)  

 

Κατάταξη
Κάτω από 18.5 Ελλιποβαρείς
18.5 έως 24.9 Νορμοβαρείς (φυσιολογικό βάρος)
25.0 έως 29.9 Υπέρβαροι
30.0 και άνω Παχύσαρκοι

Πολλοί άνθρωποι συγχέουν τον ΔΜΣ με το σωματικό λίπος ωστόσο πρέπει να τονίσουμε ότι δεν είναι μέτρηση του σωματικού λίπους. Αυτό σημαίνει ότι κάποιοι άνθρωποι μπορεί να έχουν ΔΜΣ στην κατηγορία του υπέρβαρου ενώ δεν έχουν υπερβάλλον σωματικό λίπος, αυτό παρατηρείται κυρίως στους αθλητές και σε άτομα που η προπόνηση τους περιλαμβάνει κυρίως βάρη.

Παιδιά και Έφηβοι

Για τις ηλικίες από 2 έως 19 ετών ο ΔΜΣ αναφέρεται ως ΔΜΣ για την ηλικία και καθορίζεται με τη χρήση  ύψους, ηλικίας και φύλου. Το σωματικό λίπος διαφέρει ανά ηλικιακή ομάδα, τα αγόρια και τα κορίτσια τείνουν να έχουν διαφορετικά επίπεδα σωματικού λίπους. Ο ΔΜΣ για την ηλικία εκφράζεται σε εκατοστιαίες θέσεις όπου αντικατοπτρίζουν κατά πόσο ο ΔΜΣ του παιδιού ή του εφήβου συμπίπτει με των άλλων της ίδιας ηλικίας και φύλου.

Τα εύρη του ΔΜΣ για Παιδιά και Εφήβους

ΔΜΣ                                                                                         Κατηγορία Βάρους

Κάτω από το 5ο εκατοστιαία θέση                                           Ελλιποβαρής

5ο έως 85ο εκατοστιαία θέση                                                   Φυσιολογικό βάρος

85η  έως 95η  εκατοστιαία θέση                                               Υπέρβαρος

Πάνω από την 95η εκατοστιαία θέση                                      Παχύσαρκος

Όπως και στους ενήλικες ο ΔΜΣ για την ηλικία μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως ένα διαγνωστικό εργαλείο (screening tool) και όχι σαν διαγνωστικό τεστ. Ένας σύμβουλος υγείας χρειάζεται περισσότερες πληροφορίες για να προσδιορίσει εάν το υπερβάλλον λίπος αποτελεί πρόβλημα υγείας. Επιπλέον για τον υπολογισμό του ΔΜΣ στην ηλικία είναι σημαντικό να γνωρίζουμε το ιατρικό ιστορικό της οικογένειας, τις διατροφικές συνήθειες και την σωματική δραστηριότητα του παιδιού. Επιπλέον, η αξιολόγηση περιλαμβάνει μετρήσεις δερματοπτυχών (π.χ. τρικεφάλου, υπερλαγόνιας κλπ) και εργαστηριακές εξετάσεις αίματος για χοληστερόλη και γλυκόζη νηστείας.

Στερεότυπα για τα Υπέρβαρα και Παχύσαρκα άτομα

Παραπάνω επισημάναμε τους ακριβείς ορισμούς  του υπέρβαρου και του παχύσαρκου ωστόσο οι έννοιες αυτές έχουν λάβει διαφορετική ερμηνεία σε μια σύγχρονη κοινωνία εμμονική με την εικόνα και το βάρος. Συχνά τα υπέρβαρα και παχύσαρκα άτομα επωμίζονται διάφορα αρνητικά στερεότυπα ενισχύοντας μια άδικη συμπεριφορά απέναντι τους εξαιτίας του βάρους τους. Δυστυχώς πολλά παιδιά συχνά στοχοποιούνται λόγω βάρους και γίνονται δέκτες προσβλητικών σχολίων και χλευασμού. Η παραδοχή του προβλήματος τόσο από την οικογένεια όσο και από το ίδιο το παιδί αποτελεί το πρώτο και ουσιαστικό βήμα για την αντιμετώπιση της κατάστασης και την αναζήτηση της κατάλληλης βοήθειας.

Στέλιος Ι. Κολυβίρας – Τζιβανιώτης
Διαιτολόγος Διατροφολόγος MMedSci
Μετεκπαιδευθείς στην Ιατρική Σχολή Παν/μίου Αθηνών