Το σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου (Irritable bowel syndrome) δεν αποτελεί ασθένεια, πρόκειται για ένα σύνολο κλινικών εκδηλώσεων που συμπίπτει  και επηρεάζει το  παχύ έντερο. Σύμφωνα με έρευνες  είναι η πιο κοινή νόσος του γαστρεντερικού συστήματος και ταλαιπωρεί το 10-15% του πληθυσμού.

Τα αίτια δεν είναι πλήρως γνωστά, ωστόσο κάποιοι παράγοντες που συνδέονται  με το συγκεκριμένο σύνδρομο είναι η κληρονομικότητα, ο τρόπος ζωής, οι αλλεργίες, η μόλυνση και ο υπερβολικά μεγάλος αριθμός βακτηρίων που αναπτύσσεται στο παχύ έντερο. Συγκεκριμένες τροφές και το στρες ενδεχομένως να προκαλούν τα συμπτώματα. Οι διαιτητικές αλλαγές, η διαχείριση του άγχους, ένας υγιεινός και δραστήριος τρόπος ζωής μπορεί να διατηρήσουν υπό έλεγχο το σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου.

Συμπτώματα

Τα συμπτώματα ευερέθιστου εντέρου ποικίλουν αλλά τυπικά περιλαμβάνουν ένα ή περισσότερα από τα ακόλουθα:

  • Κοιλιακός πόνος
  • Κοιλιακές κράμπες
  • Δυσκοιλιότητα ή Διάρροια
  • Μετεωρισμός της κοιλιάς (φούσκωμα)
  • Παραγωγή αερίων

Ο γιατρός θα εκτιμήσει τα αίτια των συμπτωμάτων με τη χρήση των κατάλληλων εξετάσεων.

Επιβαρυντικοί παράγοντες

Τα άτομα με σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου έχουν ένα ευαίσθητο εντερικό σύστημα που ενδεχομένως το στρες και η διατροφή παίζουν σημαντικό ρόλο.

  • Στρες. Το έντερο περιέχει νεύρα που συνδέονται με τον εγκέφαλο. Για τα άτομα με το συγκεκριμένο σύνδρομο το στρες διεγείρει σπασμούς στο έντερο προκαλώντας δυσφορία και πόνο.
  • Διατροφή. Κάθε ασθενής πρέπει να βρίσκει τι τον ενοχλεί και σε τι βαθμό. Συνεπώς είναι απαραίτητο να γίνεται  καταγραφή από τον πάσχων επί τουλάχιστον μία εβδομάδα κάθε τι που τρώει και πίνει, με λεπτομέρειες όσον αφορά την ώρα, το είδος της τροφής, τα συμπτώματα και το πότε εκδηλώθηκαν.Για παράδειγμα κάποια άτομα που πάσχουν από το σύνδρομο αυτό διαπιστώνουν επιδείνωση μετά από την κατανάλωση μεγάλων γευμάτων ή τροφών πλούσιες σε λιπαρά επίσης κάποιες φορές τα συμπτώματα επιδεινώνονται μετά από γάλα ή γαλακτοκομικά προϊόντα και αυτό υποδεικνύει δυσανεξία στη λακτόζη.

Τροποποίηση διατροφικών συνήθειών για μείωση των συμπτωμάτων

Ο καλύτερος τρόπος για τον έλεγχο του συνδρόμου είναι ο πάσχων να κατανοήσει τι προκαλεί την εκδήλωση των συμπτωμάτων και να προσπαθήσει να τα μειώσει ή να  τα εξαλείψει. Η φαρμακευτική αγωγή, η διαχείριση του άγχους και τα προβιοτικά μπορούν να συμβάλλουν σημαντικά ωστόσο πρέπει να εστιάσουμε εξίσου στη διατροφή και τις διατροφικές συνήθειες καθώς έχουν άμεση επίδραση. Απλές αλλαγές στη διατροφή σας μπορούν να αποφέρουν ανακούφιση και να μειώσουν μελλοντικές εξάρεις.

  • Να καταναλώνετε τα γεύματα σας σε συγκεκριμένες ώρες κατά τη διάρκεια της ημέρας. Τρώγοντας συχνά και σε συγκεκριμένες ώρες βελτιώνετε την λειτουργία του εντέρου.
  • Καταναλώστε μικρά και τακτικά γεύματα, αποφύγετε τα μεγάλα γευμάτα. Αυτό θα διευκολύνει την τροφή να μετακινείται ευκολότερα στον γαστρεντερικό σωλήνα.
  • Καταναλώστε τροφές πλούσιες σε φυτικές ίνες. Επιλέξτε ολόκληρα φρούτα, λαχανικά, όσπρια, προϊόντα ολικής αλέσεως συμπεριλαμβανομένου της βρώμης, του καστανού ρυζιού και του ψωμιού ολικής αλέσεως. Οι πλούσιες σε φυτικές ίνες τροφές μπορεί να ωφελήσουν σημαντικά γι’αυτό είναι σημαντικό να εντάξετε σε μικρή ποσότητα τροφές  που περιέχουν φυτικές ίνες και να τις αυξήσετε σταδιακά. Εάν γίνει απότομη πρόσληψη, θα έχει ως αποτέλεσμα τις κοιλιακές κράμπες, το μετεωρισμό και την παραγωγή αερίων.
  • Καταναλώστε άφθονη ποσότητα νερού και ροφημάτων. Οι φυτικές ίνες απορροφούν νερό από το σώμα προκειμένου να αποβάλλουν τις τροφές μέσω του εντέρου, εάν δεν γίνεται αρκετή κατανάλωση νερού και υγρών μπορεί να προκληθεί δυσκοιλιότητα
  • Προσέξτε τι πίνετε. Περιορίστε την κατανάλωση ροφημάτων που περιέχουν καφεΐνη και αλκοόλ καθώς επηρεάζουν τη λειτουργία του εντέρου και μπορεί να προκληθεί διάρροια. Αποφύγετε τα τεχνητά γλυκαντικά τα οποία περιέχονται σε μορφή πολυολών όπως σορβιτόλη, μαννιτόλη και ξυλιτόλη γιατί μπορούν να προκαλέσουν διάρροια ενώ τα ανθρακούχα και ζαχαρούχα ποτά προκαλούν αυξημένη παραγωγή αερίων.
  • Καταγράψτε καθημερινά την ημερήσια κατανάλωση τροφίμων και ποτών. Η καταγραφή ειδικότερα κατά τη διάρκεια εξάρσεων της νόσου θα συμβάλλει στην αποτελεσματικότερη αντιμετώπιση της.

Η καθοδήγηση του διαιτολόγου/διατροφολόγου θα συμβάλλει στην καλύτερη διαχείριση του συνδρόμου ευερέθιστου εντέρου μέσω της δίαιτας. Ο διαιτολόγος μαζί με τον ασθενή μπορούν να ταυτοποιήσουν τα «υπεύθυνα» τρόφιμα και τις συνήθειες που επιδεινώνουν τα προβλήματα και μπορούν να καθιερώσουν υγιεινές συνήθειες για μείωση των επώδυνων συμπτωμάτων. Επίσης, ο διαιτολόγος θα σε βοηθήσει να προσλαμβάνεις μέσα από την καθημερινή σου διατροφή όλα τα απαραίτητα θρεπτικά συστατικά που χρειάζεσαι για βέλτιστη υγεία και καλή θρέψη.

Στέλιος Ι. Κολυβίρας – Τζιβανιώτης
Διαιτολόγος Διατροφολόγος MMedSci
Μετεκπαιδευθείς στην Ιατρική Σχολή Παν/μίου Αθηνών