Η νόσος του Crohn είναι μια χρόνια φλεγμονώδης πάθηση του πεπτικού συστήματος  που μπορεί να προσβάλει κάθε τμήμα του από το στόμα έως το τελικό τμήμα του παχέος εντέρου. Παρά το μέγεθος της ερευνητικής δραστηριότητας, η ακριβής αιτία της νόσου Crohn είναι άγνωστη ενώ  το ανοσοποιητικό σύστημα και οι περιβαλλοντολογικοί  παράγοντες φαίνεται να παίζουν σημαντικό ρόλο στην ανάπτυξη της νόσου.

Τι συμβαίνει με την νόσο του Crohn?

Η αιτιολογία είναι άγνωστη όμως ο μηχανισμός εμφάνισής της έγκειται στην επίθεση του ανοσοποιητικού συστήματος σε υγιή κύτταρα του οργανισμού. Οι πάσχοντες βιώνουν συμπτώματα όπως διάρροια, πόνο στην κοιλιά, απώλεια βάρους, αιμορραγία εκ του ορθού,  πυρετό, αίσθημα κόπωσης. Τα κύτταρα του ανοσοποιητικού συστήματος συσσωρεύονται και παράγουν ουσίες όπου προάγουν τη φλεγμονή, καταστρέφουν τις λάχνες του εντέρου και προκαλούν τα συμπτώματα της νόσου.

Ο ρόλος της διατροφής

Δεν υπάρχει κάποιο  συγκεκριμένο διαιτητικό πρόγραμμα που να μπορεί να εφαρμοστεί σε όλους τους ασθενείς, η διατροφική φροντίδα πρέπει να είναι εξατομικευμένη, δηλαδή να προσαρμόζεται ανάλογα με  τις εκάστοτε ανάγκες .Σε φάση έξαρσης όπου οι διάρροιες είναι το κύριο σύμπτωμα οι ασθενείς θα πρέπει να ακολουθήσουν μια δίαιτα πλούσια σε πρωτεΐνες και φτωχή σε λίπος και φυτικές ίνες. Kάποιες τροφές που πρέπει να αποφεύγονται είναι τα γαλακτοκομικά, τα προϊόντα ολικής άλεσης, τα μπαχαρικά και τα αλκοολούχα ποτά. Ένα λεπτομερές ημερολόγιο καταγραφής τροφίμων είναι πολύ χρήσιμο εργαλείο γιατί σημειώνοντας τα τρόφιμα που καταναλώνουν και το πως αισθάνονται μετά από κάθε γεύμα, συμβάλλει στην αποφυγή των τροφίμων όπου επειδεινώνουν τα συμπτώματα και ο διαιτολόγος μπορεί να συμβουλεύσει καλύτερα τον ασθενή για τη βέλτιστη λειτουργία του πεπτικού συστήματος.

Ανάγκες θρεπτικών συστατικών

Οι ελλείψεις διατροφικών συστατικών αποτελούν μία ακόμη επίπτωση εφόσον η φλεγμονή περιορίζει την απορρόφηση των θρεπτικών συστατικών. Aυτό έχει σαν αποτέλεσμα οι πάσχοντες να χρειάζονται πλούσια διατροφή σε θρεπτικά συστατικά με επαρκείς θερμίδες, πρωτεΐνη και «καλά» λιπαρά. Τα στεροειδή φάρμακα που χορηγούνται για την συγκεκριμένη νόσο αυξάνουν τον κίνδυνο της οστεοπόρωσης, αυτό έχει σαν αποτέλεσμα να αυξάνονται οι ημερήσιες ανάγκες σε ασβέστιο, βιταμίνη D, μαγνήσιο και βιταμίνη Κ για την υγεία των οστών. Η μακροπρόθεσμη χρήση στεροειδών  μπορεί να προκαλέσει ελλείψεις στη βιταμίνη C, βιταμίνη Β12, το φυλλικό οξύ, τον ψευδάργυρο και το σελήνιο.

Διατροφικές συστάσεις

Αν πάσχετε από νόσο του Crohn συμβουλευτείτε άμεσα έναν διαιτολόγο/διατροφολόγο ο οποίος μπορεί να αναπτύξει το κατάλληλο εξατομικευμένο πλάνο διατροφής για εσάς. Ακολουθούν κάποιες διαιτητικές συστάσεις:

  • Να καταναλώνετε μικρά γεύματα ή σνακ κάθε 3 με 4 ώρες. Ανά τακτά χρονικά διαστήματα καθ’όλη τη διάρκεια της ημέρας καταναλώστε μικρές ποσότητες νερού αλλά αποφύγετε καφέ, αναψυκτικά και κάθε ρόφημα και ποτό με πολλή ζάχαρη.
  • Κατά την περίοδο ύφεσης των συμπτωμάτων, συμπεριλάβετε στη διατροφή σας δημητριακά ολικής αλέσεως και μια ποικιλία από φρούτα και λαχανικά. Εισάγετε ένα τρόφιμο κάθε φορά σε μικρές ποσότητες.
  • Όταν υπάρχουν συμπτώματα όπως διάρροια ή κοιλιακός πόνος, ακολούθησε τη συνιστώμενη λίστα τροφίμων όπου σου παρέχει ο επαγγελματίας υγείας. Απέφυγε τρόφιμα με υψηλή περιεκτιότητα σε εδώδιμες ίνες και ωμά λαχανικά όπου συμβάλλουν στην παραγωγή αερίων.

Συμβουλευτείτε τον θεράποντα ιατρό ή τον διαιτολόγο σας καθώς θα σας συστήσουν τρόφιμα με προβιοτικά αλλά και κάποια συμπλήρωματα  διατροφής, όπως ο σίδηρος, το ασβέστιο, η βιταμίνη D, φυλλικό οξύ, ψευδάργυρος και βιταμίνη Β12 για την πρόληψη ή την αντιμετώπιση των ελλείψεων.

Στέλιος Ι. Κολυβίρας – Τζιβανιώτης
Διαιτολόγος Διατροφολόγος MMedSci
Μετεκπαιδευθείς στην Ιατρική Σχολή Παν/μίου Αθηνών