Τα άτομα που παρουσιάζουν σακχαρώδη διαβήτη έχουν υψηλά επίπεδα γλυκόζης στο αίμα τους, αυτό μπορεί να προκληθεί είτε από τα χαμηλά επίπεδα ινσουλίνης που παράγονται από το πάγκρεας ή όταν ο οργανισμός δεν μπορεί να χρησιμοποιήσει την παραγόμενη ινσουλίνη ή μπορεί να είναι ένας συνδυασμός των παραπάνω.Τα άτομα με σακχαρώδη διαβήτη πρέπει να διατηρούν τα επίπεδα γλυκόζης στο αίμα μέσα σε ένα φυσιολογικό εύρος τιμών. Τα επίπεδα γλυκόζης στο αίμα ελέγχονται μέσω της διατροφής και της φυσικής δραστηριότητας ενώ για κάποια άτομα είναι απαραίτητος ο συνδυασμός φαρμακευτικής αγωγής και ενέσεων ινσουλίνης.

Ινσουλίνη: H Ινσουλίνη είναι μια ορμόνη απαραίτητη για τα κύτταρα προκειμένου να αποθηκεύσουν και να χρησιμοποιήσουν την ενέργεια από την τροφή ενώ παράλληλα είναι απαραίτητη στην αξιοποίηση της γλυκόζης από τα κύτταρα.

Τύποι Σακχαρώδη Διαβήτη

  • Τύπος 1 : Μία αυτοάνοση ασθένεια στην οποία το πάγκρεας δεν μπορεί να παράγει ινσουλίνη ή παράγει ελάχιστη ποσότητα. Ο σακχαρώδης διαβήτης τύπου 1 εμφανίζεται συχνότερα στην παιδική ηλικία και η εκδήλωση του είναι ξαφνική. Τα άτομα με σακχαρώδη διαβήτη Τύπου 1 πρέπει να κάνουν καθημερινά ενέσεις ινσουλίνης ή να χρησιμοποιούν αντλία. Μόλις το 5% των ατόμων εμφανίζει σακχαρώδη διαβήτη Τύπου 1 όπου δεν προλαμβάνεται μέσω της διατροφής και του τρόπου ζωής.
  • Τύπος 2: Μία χρόνια ασθένεια στην οποία το πάγκρεας παράγει ινσουλίνη αλλά όχι αρκετή ή το σώμα δεν χρησιμοποιεί την ινσουλίνη που παράγει και συνήθως εξελίσσεται σταδιακά. 8 στα 10 άτομα με τον συγκεκριμένο Τύπο Σακχαρώδη Διαβήτη είναι υπέρβαρα, είναι ο πιο συχνά εμφανιζόμενος σε παιδιά και εφήβους εξαιτίας της αύξησης της παχυσαρκίας σε αυτές τις ηλικιακές ομάδες. Τα επίπεδα γλυκόζης στο αίμα ελέγχονται μέσω της διατροφής και της φυσικής δραστηριότητας. Η χορήγηση φαρμάκων δια του στόματος συμβάλλει στην ανταπόκριση του σώματος στην ινσουλίνη καθώς και οι ενέσεις ινσουλίνης αλλά και η χρήση αντλίας είναι εξίσου απαραίτητες.
  • Σακχαρώδης Διαβήτης Kύησης: Η αιτία είναι άγνωστη αλλά ενδεχομένως να είναι αποτέλεσμα των ορμονών που παρεμποδίζουν την δράση της ινσουλίνης κατά την διάρκεια της εγκυμοσύνης. Ο σακχαρώδης διαβήτης κύησης συχνά παύει να υφίσταται, μετά τη γέννηση του νεογνού και τον τοκετό. Ωστόσο αξίζει να σημειωθεί ότι οι γυναίκες που έμφανίζουν σακχαρώδη διαβήτη κατά την διάρκεια της εγκυμοσύνης έχουν περισσότερες πιθανότητες να παρουσιάσουν σακχαρώδη διαβήτη Τύπου 2 στη μετέπειτα ζωή τους.

Σημάδια και Συμπτώματα του Σακχαρώδη Διαβήτη

Συχνά συμπτώματα του διαβήτη περιλαμβάνουν:

  • Συχνοουρία
  • Έντονο αίσθημα δίψας
  • Απώλεια βάρους
  • Αίσθημα κόπωσης
  • Ευερεθιστότητα
  • Θολή όραση
  • Συχνές λοιμώξεις
  • Μούδιασμα άκρων

Μόνο ο γιατρός μπορεί να επιβεβαιώσει τη διάγνωση του σακχαρώδη διαβήτη και θα συστήσει τα ακόλουθα αιματολογικά τεστ:

  • Γλυκόζη νηστείας: Τα επίπεδα γλυκόζης σε δείγμα αίματος όταν το άτομο δεν έχει καταναλώσει φαγητό για 8-12 ώρες, συνήθως όλη τη νύχτα.
  • HbA1C – Γλυκοζυλιωμένη αιμοσφαιρίνη: Με τη συγκεκριμένη εξέταση μπορούμε να διαπιστώσουμε πως ο οργανισμός αξιοποιεί τη γλυκόζη κατά το τελευταίο τρίμηνο (φυσιολογική τιμή <6,5%)
  • Δοκιμασία ανοχής στη γλυκόζη: Τα αποτελέσματα του συγκεκριμένου τεστ αξιολογούν πως το σώμα χρησιμοποιεί τη γλυκόζη (σε χρονικό διάστημα 2 ωρών).

Στόχοι για την αντιμετώπιση του Σακχαρώδη Διαβήτη

Για την αντιμετώπιση  και των τριών Τύπων Σακχαρώδη Διαβήτη οι στόχοι είναι κοινοί:

  • Διατηρήστε τα επίπεδα γλυκόζης του αίματος μέσα στο εύρος τιμών που έχει καθοριστεί από τον θεράποντα ιατρό σας. Με αυτόν τον τρόπο προλαμβάνονται και μειώνονται οι επιπλοκές του σακχαρώδη διαβήτη.
  • Μειώστε τον κίνδυνο εμφάνισης καρδιαγγειακού και εγκεφαλικού επεισοδίου καθώς οι ασθενείς με σακχαρώδη διαβήτη έχουν αυξημένη πιθανότητα να εμφανίσουν τις παραπάνω παθήσεις. Διατηρήστε την πίεση σας σταθερή καθώς και την χοληστερόλη στα φυσιολογικά τους επίπεδα.

Υιοθετήστε ένα υγιεινό πρότυπο διατροφικής συμπεριφοράς και τρόπου ζωής όπου συμβάλλουν στη πρόληψη αλλά και στην μείωση των επιπλοκών του σακχαρώδη διαβήτη. Πιο συγκεκριμένα:

  • Επιλέξτε μικρά και συχνά γεύματα (3 κυρίως γεύματα, 2 ενδιάμεσα snack)
  • Επιλέξτε δημητριακά ολικής αλέσεως π.χ καστανό ή άγριο ρύζι, ψωμί 100% ολικής αλέσεως
  • Βάλτε στόχο να καταναλώνετε 5 μερίδες φρούτων και λαχανικών την ημέρα
  • Επιλέξτε άγουρα φρούτα ( τα ώριμα φρούτα εμφανίζουν υψηλότερο γλυκαιμικό δείκτη)
  • Καταναλώστε ελαιόλαδο, ξηρούς καρπούς, λιναρόσπορο γιατί συμβάλλουν στον γλυκαιμικό έλεγχο.

Για να αντιμετωπίσετε με επιτυχία τον σακχαρώδη διαβήτη, είναι απαραίτητο να κατανοήσετε πως το φαγητό και οι λανθασμένες διατροφικές συνήθειες επηρεάζουν απόλυτα το γλυκαιμικό σας προφίλ. Εάν έχετε λοιπόν διαγνωστεί με σακχαρώδη διαβήτη τύπου Ι & ΙΙ , παράλληλα πάντα με το θεράποντα ιατρό σας, αναζητήστε την κατάλληλη και εξειδικευμένη επιστημονική συμβουλή από Διαιτολόγο – Διατροφολόγο.
Η πρόληψη, η ενημέρωση καθώς και η τροποποίηση διαιτητικής αγωγής αποτελεί την καλύτερη αντιμετώπιση της ασθένεια, εξασφαλίζοντας έτσι με ένα εξατομικευμένο πρόγραμμα διατροφής την απαραίτητη πρόσληψη αλλά και την πλήρη κάλυψη όλων των μακροθρεπτικών και μικροθρεπτικών συστατικών.

Στέλιος Ι. Κολυβίρας – Τζιβανιώτης
Διαιτολόγος Διατροφολόγος MMedSci
Μετεκπαιδευθείς στην Ιατρική Σχολή Παν/μίου Αθηνών